Crowdfunding in Europa: ESMA-rapport 2025

In december 2025 publiceerde ESMA haar eerste Marktrapport: Crowdfunding in de EU, een document dat een keerpunt vormt voor alle discussies over crowdfunding. Niet zozeer vanwege de cijfers zelf, maar vanwege het historische moment dat erin wordt vastgelegd: het is de eerste verslag op basis van gegevens die zijn verzameld na de effectieve inwerkingtreding van de European Crowdfunding Service Provider Regulation (ECSP), De overgangsperiode eindigde in november 2023.

Tot nu toe had elke vergelijking tussen Europese landen te lijden onder een structurele beperking: heterogene nationale regelgevingskaders, verschillende regelgevende perimeters en onvergelijkbare niveaus van maturiteit. Het resultaat was een markt die formeel Europees was, maar in feite gefragmenteerd. Analyses van individuele markten waren ook schaars en vaak onvolledig en, opnieuw, niet vergelijkbaar. Het ESMA 2025 rapport is de eerste succesvolle poging om crowdfunding beschouwen als een eenheidsfenomeen, met behoud van de complexiteit van haar nationale declinaties.

De geanalyseerde gegevens bestrijken het hele jaar 2024 en hebben uitsluitend betrekking op crowdfunding op basis van aandelen en leningen, soorten die worden gereguleerd door het ECSP: die met betrekking tot de zogenaamde effecten. Crowdfunding voor donaties en beloningen blijft buiten beschouwing. Het beeld dat ontstaat is er een van een markt nog steeds geconcentreerd in een paar landen, gedreven door kredietverlening, met enkele grote afwijkingen - in de eerste plaats het Italiaanse geval - die een diepgaande analyse verdienen.

De regelgevingscontext: een overzicht

Vóór het ECSP werd crowdfunding in Europa ontwikkeld op basis van voornamelijk nationaal, met sterk verschillende regels, werkingslimieten en niveaus van investeerdersbescherming van land tot land. Deze versnippering heeft grensoverschrijdende activiteiten lange tijd ontmoedigd en het ontstaan van een echte interne markt voor crowdfunding beperkt.

De Verordening (EU) 2020/1503, bekend als ECSP, is juist ontworpen om deze beperkingen te overwinnen door het introduceren van uniforme regels voor aanbieders van crowdfundingdiensten die bedrijven de infrastructuur bieden om online kapitaal op te halen.

De verordening reguleert zowel crowdfunding op basis van leningen als crowdfunding op basis van overdraagbare aandelen of schuldinstrumenten, en definieert organisatorische vereisten, transparantieverplichtingen, marketingregels en waarborgen voor particuliere en geavanceerde investeerders.

Hoewel het ECSP in 2020 werd goedgekeurd, was de uitvoering ervan verre van onmiddellijk. Na de formele inwerkingtreding profiteerden de lidstaten van een overgangsperiode, die verschillende keren werd verlengd om platforms in staat te stellen een vergunning te verkrijgen en nationale autoriteiten in staat te stellen toezichtmechanismen te organiseren. Pas in november 2023 werd de nieuwe regeling in de hele Unie volledig operationeel.

Dit element is cruciaal: gegevens van vóór 2024 worden onvermijdelijk beïnvloed door asymmetrie in regelgeving en onvolledige dekking van vergunninghoudende aanbieders. Het ESMA 2025-rapport is daarentegen gebaseerd op informatie die door de nationale bevoegde autoriteiten is ingediend over geautoriseerde en actieve platforms volgens het ECSP-kader, waardoor voor het eerst een consistente vergelijking tussen landen mogelijk is.

In 2024, 21 lidstaten rapporteerden gegevens over ten minste één actieve aanbieder, terwijl andere landen nog niet operationeel waren onder het nieuwe regime. 

Omvang van de Europese crowdfundingmarkt

Het ESMA 2025 rapport kwantificeert voor het eerst de omvang van de Europese gereguleerde crowdfundingmarkt. In 2024, 181 erkende crowdfundingdienstverleners verzamelden in totaal 4,25 miljard in de 21 landen van de Europese Economische Ruimte waar ten minste één aanbieder actief was onder het ECSP-regime.

De totale waarde en concentratie van de markt

Een van de meest opvallende elementen uit het rapport is de zeer hoge concentratie van het opgehaalde kapitaal in een klein aantal landen. Vijf nationale markten - Frankrijk, Nederland, Spanje, Italië en Litouwen - genereren meer dan 80% van de totale Europese waarde.

In detail:

• Frankrijk: 1,45 miljard, Europa's eerste markt qua volume
  
• Nederland: 1 miljard euro
  
• Spanje: 450 miljoen
  
• Italië: 290 miljoen euro
  
• Litouwen: 280 miljoen

Deze verdeling laat zien hoe Europese crowdfunding, hoewel formeel geharmoniseerd, in feite gepolariseerd blijft, met nationale markten die een kritische massa hebben bereikt en andere die nog marginaal zijn of zich in een embryonaal stadium bevinden.

Verdeling per type crowdfunding

Vanuit het perspectief van de gebruikte instrumenten is Europese crowdfunding in 2024 duidelijk gedomineerd door leningen. Volgens ESMA:

• 58% van de inzameling vond plaats via crowdfunding op basis van leningen
• 23% via crowdfunding met schulden (overdraagbare schuldinstrumenten zoals Minibond)
• 12% via equity-crowdfunding
• de rest betreft instrumenten die in aanmerking komen voor ECSP-doeleinden, maar die in de minderheid zijn.

Deze uitsplitsing weerspiegelt bepaalde structurele kenmerken van de Europese markt en het crowdfundinginstrument:

• de crowdfunding voor leningen leent zich voor gestandaardiseerde projecten met een gedefinieerde looptijd en risicoprofielen die begrijpelijker zijn voor particuliere beleggers;
  
• l’equity-crowdfunding blijft een selectiever instrument, met hogere gemiddelde vergoedingen en een complexer besluitvormingsproces;
  
• de crowdfunding voor schulden neemt een middenpositie in, vaak gekoppeld aan gestructureerde activiteiten of meer volwassen bedrijven.

Een interessant feit betreft ook de aantal projectenleenprojecten zijn veruit het talrijkst (meer dan 10.000 in 2024), maar hebben een aanzienlijk lager gemiddeld verzameld bedrag dan equity en debt crowdfunding, wat hun functie als wijdverspreid en fijnmazig financieringsinstrument bevestigt.

Geografie van crowdfunding: de landen die de markt sturen

We hebben gezien dat de geografische analyse van het ESMA 2025 rapport een verre van uniforme ontwikkeling laat zien, met een paar landen die een leidende rol spelen en veel andere die aan de rand van de gereguleerde markt blijven.

Top Europese markten naar opgehaald kapitaal

In 2024 is het leiderschap van Europese crowdfunding stevig in handen van de Frankrijk, die zichzelf bevestigde als de eerste markt qua volume met 1,45 miljard opgehaald en met 20% aan leencampagnes, 55% aan schuldcampagnes (minibond) en ongeveer 10% aan aandelencampagnes.

Onmiddellijk daarna volgen de Nederland, met 1 miljard euro. De Nederlandse markt is sterk gericht op crowdfunding van leningen, dat alleen al goed is voor meer dan 80% van de nationale financiering.

La Spanje bezet de derde plaats met 450 miljoen, Er werd 60% opgehaald met lending en 40% met equity crowdfunding. In Italië werd voor ongeveer 45% aan crowdfunding in de vorm van leningen en voor ongeveer 90% aan equity crowdfunding verzameld, terwijl in Litouwen leningen de boventoon voeren.

Naast de verzamelde volumes is het aantal erkende leveranciers een nuttige indicator om de maturiteit van het nationale ecosysteem te beoordelen. Ook in dit opzicht zijn er duidelijke verschillen.

In 2024 zal de Frankrijk gehost 50 erkende leveranciers, het hoogste aantal in Europa, gevolgd door Italië (27) e Spanje (25). Deze cijfers weerspiegelen niet alleen de omvang van de markten, maar ook de regelgevingsgeschiedenis van individuele landen: Frankrijk en Italië in het bijzonder hadden al enkele jaren voor het ECSP nationale regelgevingskaders voor crowdfunding geïntroduceerd, wat de opkomst en groei van gestructureerde binnenlandse operatoren bevorderde.

Een goed voorbeeld is de Litouwen, die, ondanks lagere totale volumes dan de grote markten, de hoger aantal gefinancierde projecten (meer dan 2.600 in 2024). Dit cijfer weerspiegelt vroege regulering, sterke specialisatie in crowdfunding van leningen en een uitgesproken openheid naar de internationale markt.

Het ESMA-rapport wijst ook op het bestaan van een groep landen waar gereguleerde crowdfunding nog marginaal of afwezig. In 2024, 9 staten van de Europese Economische Ruimte nog geen actieve providers onder het ECSP-regime had geautoriseerd.

Het profiel van de belegger

De basis van crowdfunding investeerders bestaat uit voor de 88% van particuliere beleggers (of niet-geavanceerd), terwijl slechts 11% worden geclassificeerd als geavanceerd. Het gemiddelde investeringsticket bedraagt in totaal ongeveer 660 EUR, terwijl als we het veld beperken tot alleen de geavanceerde beleggers, dit stijgt tot 2660 EUR.

Het Italiaanse geval: een uitzondering in het Europese panorama

In de Europese context die in het ESMA 2025-rapport wordt geschetst, is Italië een geval apart. nogal atypisch. In tegenstelling tot alle andere grote crowdfundingmarkten vertoont ons land een verdeling van instrumenten die gaat verder dan het dominante model op EU-niveau, waardoor equity crowdfunding meer centraal komt te staan dan lenen.

Dit kenmerk is geen statistisch detail, maar het resultaat van een specifiek regelgevings- en markttraject dat Italië onderscheidt van de rest van Europa.

Volgens gegevens van ESMA is op de belangrijkste Europese markten de crowdfunding voor leningen is de overheersende vorm van kredietverstrekking: deze is goed voor 81% in Nederland, 60% in Spanje en zelfs 96% in Litouwen. Ook in Italië blijft kredietverstrekking een belangrijke component, zoals we hebben gezien, maar het opvallende feit is een ander: het aandeel van equity crowdfunding is aanzienlijk hoger dan in andere landen, behalve Spanje.

In de rest van de EU blijft equity crowdfunding over het algemeen een niche, zowel qua volume als aantal projecten, terwijl het in Italië een structurele rol speelt binnen het ecosysteem van crowdinvesting. 

Een ander eigenaardig aspect van Italië is dat er zoveel erkende crowdfundingplatforms zijn in ons land, maar dat er relatief weinig campagnes worden gelanceerd en afgesloten, voor een vergelijkbaar bescheiden totaal financieringsvolume. 

De structurele redenen voor de Italiaanse anomalie

Deze bijzonderheid kan niet alleen worden verklaard door cyclische factoren. Integendeel, het is geworteld in een reeks structurele elementen die de Italiaanse markt vanaf het begin hebben georiënteerd op equity crowdfunding.

De eerste factor is regelen. Italië was de eerste land in Europa met een specifieke regelgeving voor equity crowdfunding, al in 2013, aanvankelijk gereserveerd voor innovatieve start-ups en daarna geleidelijk uitgebreid. Dit creëerde een tijdsvoordeel Dit heeft geleid tot de opkomst van gespecialiseerde platforms, specifieke expertise en een grotere bekendheid van het instrument bij bedrijven en beleggers.

Het tweede element betreft de vraag naar kapitaal. In Italië heeft equity crowdfunding zich gevestigd als een antwoord op de structurele problemen bij de toegang tot risicokapitaal door starters en KMO's, in een context waar durfkapitaal historisch minder ontwikkeld is dan in andere Europese landen. 

Een derde factor heeft te maken met de sectorale samenstelling van projecten. In tegenstelling tot markten zoals Litouwen of Nederland, die sterk gericht zijn op onroerend goed, heeft Italië ook een grotere spreiding gezien van campagnes in andere sectoren, zoals diensten, productie, voeding, detailhandel en technologische innovatie, gebieden waar durfkapitaal consistenter is dan schuld.

De laatste factor is belastingEen nalatigheid van de Agenzia delle Entrate heeft jarenlang een echte explosie van crowdfunding voor leningen in Italië geremd. Pas onlangs werd de bronbelasting afgeschaft die de rente van investeerders stroomopwaarts in mindering bracht, bovenop het normale IRPEF-tarief dat dan stroomafwaarts zou worden betaald. Het feit blijft dan dat de rente van crowdfunding leningen niet onderworpen is aan de 26% belasting die voorzien is voor andere kapitaalinkomsten, maar aan het normale IRPEF, wat een onrechtvaardige en ongemakkelijke discrepantie creëert voor investeerders. Als investeerders worden ontmoedigd om deel te nemen aan crowdfunding campagnes, worden bedrijven ontmoedigd om deze campagnes op te starten.

De Internal Revenue Service houdt zich met deze kwestie bezig en vanuit dit oogpunt kunnen we een geleidelijke normalisering verwachten, maar het zal tijd kosten.

Grensoverschrijdende crowdfunding: beloften en grenzen van de interne markt

Een van de verklaarde doelstellingen van de ECSP-verordening was het creëren van een één echte Europese markt voor crowdfunding, nationale grenzen kunnen overschrijden, zowel aan de kant van het platform als aan de kant van de belegger. Het ESMA 2025-rapport maakt het voor het eerst mogelijk om op empirische basis te beoordelen in hoeverre dit doel daadwerkelijk is bereikt. Het moet duidelijk zijn dat het in het eerste jaar begrijpelijkerwijs voorbarig is om te spreken van een daadwerkelijk bereikt doel, omdat het doel in feite een continuüm is.

Gemiddeld in 2024, slechts 8% van het opgehaalde kapitaal van Europese platforms kwam van beleggers die in een ander land woonden dan dat van de aanbieder. Zoals te verwachten was, blijft de nationale dimensie voorlopig overheersen. 

Naast dit gemiddelde cijfer benadrukt het ESMA-rapport het volgende zeer grote verschillen tussen landen. Sommige markten tonen een sterke openheid voor grensoverschrijdende investeringen, terwijl andere bijna volledig gesloten zijn. Zeer hoge aandelen zijn bijvoorbeeld te vinden in Estland (77%) e Letland (47%), landen die bedrijfsmodellen hebben ontwikkeld die expliciet gericht zijn op een internationaal publiek.

Aan het andere uiterste bevinden zich markten zoals Polen, Portugal, Roemenië en Slowakije, waar platforms uitsluitend of bijna uitsluitend binnenlandse beleggers bedienen.

Het ESMA-rapport suggereert impliciet dat de belemmeringen voor grensoverschrijdende activiteiten niet langer van regelgevende aard zijn, maar operationeel, cultureel en marktgericht. Taal, kennis van het lokale bedrijfsklimaat, vertrouwen in de voorstellende bedrijven en investeringsbelasting blijven de keuze van particuliere beleggers sturen in de richting van de binnenlandse markt.

Voor bedrijven bevestigt het rapport dat Europese crowdfunding geen uniforme markt is, maar een reeks nationale markten met verschillende logica's. De keuze van het instrument (eigen vermogen, lenen of schuld) en van het land waarin men actief wil zijn, blijft een strategische factor bij de beoordeling of men al dan niet crowdfunding in het buitenland, waarbij rekening moet worden gehouden met de structuur van de vraag naar kapitaal, het gemiddelde ticket en de verwachtingen van beleggers.